Owadopylność | kwiaty
Owadopylność (entomogamia, entomofilia) - jeden z zoogamicznych sposobów zapylania oznaczający zapylanie kwiatów przez owady przenoszące pyłek.
Owadopylność jest zależnością mutualistyczną, powstała na drodze koewolucji. Owady korzystają z pobieranego nektaru i pyłku, jednocześnie zapylają kwiaty. Do owadów zapylających kwiaty należą głównie: błonkówki, muchówki, motyle, chrząszcze. Największą rolę odgrywają należące do błonkówek pszczoły (Apoidea), szczególnie pszczoła miodna. Owady specjalizujące się w odżywianiu nektarem i pyłkiem kwiatów posiadają specjalne przystosowania, np. aparat gębowy typu ssącego (u motyli długa zwijana trąbka). Pszczoła miodna na odnóżach posiada specjalne koszyczki do zbierania pyłek|pyłku.
Również kwiaty roślin wykazują szereg przystosowań zwabiających owady i umożliwiających zapylenie:
- barwne, duże kwiaty lub drobne kwiaty zebrane w duże kwiatostany,
- zapach okwiatu,
- ukryte w głębi kwiatu miodnikach - owad, chcąc się do nich dostać musi otrzeć się o pylniki lub znamię słupka,
- produkowanie dużej ilości pyłku,
- wykształcenie pyłku o dużych, lepkich ziarnach, bogatych w substancje odżywcze.
Kolorowe plamy i lśniące włoski wskazują owadom drogę do ukrytych w głębi kwiatu miodników. Jeżeli kwiaty są małe, zebrane są w duży, widoczny z daleka kwiatostan. Tak jest np. u słonecznika i u innych roślin z rodziny astrowatych i innych rodzin. Kwiaty niektórych roślin np. berberysu, mają specjalną budowę, dzięki której pod ciężarem owada pręcik przegina się, obsypując go pyłkiem. Niektóre kwiaty stanowią dla owadów pułapkę. Np. u obuwika pospolitego kwiaty zamykają się, uniemożliwiając owadowi wyjście przez długi czas, co daje pewność zapylenia kwiatu przez wiercącego się w środku owada.
Niektóre owady wykazują specjalizację – przystosowanie do zapylania tylko określonych gatunków roślin. Szczególnym przykładem są tu np. bleskotki, które zapylając kwiaty figowca składają w nich jaja, a rozwijający się z zapłodnionych kwiatów owoc stanowi inkubator i pożywienie dla niewielkich larw bleskotki. Innym przykładem specjalizacji do zapylania tylko przez wąska grupę owadów są kwiaty zapylane przez muchy (Cantharofilia) - wydzielają woń podobną do zapachu padliny.
Owady monolektyczne wykorzystują pyłek z jednego gatunku lub rodzaju rośliny.
Przykłady owadów monolektycznych:
- Hoplitis anthocopoides odwiedzają żmijowiec zwyczajny,
- Macropis europaea – tojeść,
- Melitta haemorrhoidalis i Melitta wankowiczi - dzwonki,
- Melitta nigricans - krwawnicę pospolitą,
- Melitta tricincta - zagorzałek późny.
Owady oligolektyczne to takie, których wszystkie samice żyjące na tym samym obszarze zbierają pyłek z kilku blisko spokrewnionych roślin jednego gatunku lub rodzaju, nawet jeżeli mają do dyspozycji pyłek innych roślin.
Przykłady owadów oligolektycznych:
- Dasypoda braccata – zapylają szczeciowate,
- spójnica lucernowa i Melitta udmurtica - rośliny motylkowe.
Owady polilektyczne nie wykazują specjalizacji w zbieraniu pyłku z określonych roślin.
Przykłady owadów monolektycznych:
- żyjące w Europie pszczoły miodne,
- większość smuklikowatych,
- niektóre miesiarkowate.
Tuberoza | miłość to nie pluszowy miś ani kwiaty
Tuberoza (Polianthes)
rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych. Występuje głównie w Meksyku.
Łodyga wysokości 0,5-1 m, nierozgałęziona, zgrubiała u nasady. Liście równowąskie. Kwiaty dzwonkowate, białe lub różowawe, w gronach o intensywnym zapachu.
Tuberoza bulwiasta (P. tuberosa) - w Polsce rzadka, częsta w płd. Francji, tam hodowana na kwiat cięty. Posiada brunatną bulwę podziemną o żółtawym miąższu. Wysokość do 1 m. Liście u nasady czerwonawe. Białe kwiaty. Jest używana w przemyśle perfumeryjnym jako źródło olejku eterycznego.
Wachlarzyk | kwiaty
Wachlarzyk – rodzaj kwiatostanu z grupy wierzchotek jednoramiennych. Ma kwiat na szczycie pędu. Od osi tego pędu wyrasta (zazwyczaj z kąta liścia) odgałęzienie drugiego rzędu, które znowu kończy się kwiatem. Kolejne odgałęzienia wyrastają naprzemiennie po obu stronach. Wachlarzyk jest bardzo podobny do dwurzędki – różni się od niej tym, że wszystkie kwiaty dorastają mniej więcej do tego samego poziomu. Najdłuższe szypułki mają kwiaty dolne, czym wyżej w górę, tym krótsze.
Kwiaty w wachlarzyku zaczynają kwitnąć od kwiatu znajdującego się w początkowej części kwiatostanu, stopniowo w kierunku pojawiających się osi drugiego, trzeciego i następnych rzędów, czyli od zewnątrz do wewnątrz kwiatostanu. Listki, z kątów których wyrastają te osie noszą nazwę podsadek.
Piwonia | kwiaty
Piwonia (Paeonia L.) - jedyny rodzaj należący do rodziny piwoniowatych (Paeoniaceae (D. C.) Rudolpfi).
Większość spośród około 40 gatunków to byliny, ale część z nich to niewysokie krzewy (do 3 m wysokości). Piwonie występują w chłodniejszych rejonach Azji, południowej Europy i zachodniej części Ameryki Północnej. Posiadają białe, różowe, purpurowe, rzadziej żółte kwiaty, które są często pachnące. Mieszańce mają też kwiaty dwubarwne i pełne.
Wiele gatunków z rodzaju piwonia to rośliny ozdobne.
- Pozycja w systemie Reveala
Gromada okrytonasienne, podgromada Magnoliophytina, klasa Ranunculopsida, podklasa jaskrowe, nadrząd Ranunculanae, rząd piwoniowce, rodzina piwoniowate, podrodzina Paeonioideae Arn., plemię Plemię: Paeonieae DC., rodzaj piwonia. Reveal James L. System of Classification. PBIO 250 Lecture Notes: Plant Taxonomy. Department of Plant Biology, Universyty of Maryland, 1999 Systematyka rodzaju piwonia wg Reveala
- Podział wg Reveala
- Gatunek: Paeonia brownii Dougl. ex Hook.
- Gatunek: Paeonia californica Nutt.
- Gatunek: Paeonia lactiflora Pallas
- Gatunek: Paeonia officinalis L. - piwonia lekarska
- Podział wg systemu (jakiego?)
- Sekcja Mountan D. C.
-
- Podsekcja Delavayanae F. C. Stern
Liście paprociowate, całobrzegie i opadające na zimę. Kwiaty średniej wielkości, barwy czerwonej lub żółtej, osadzone na szypułkach. Piwonie o pędach drewniejących.
-
-
- Paeonia delavayi Franchet - piwonia Delavaya
- Podsekcja Vaginatae F. C. Stern
-
Liście eliptyczne lub jajowate podzielone na 3 - 5 także eliptycznych części, całobrzegie, osadzone na długich czerwonawych ogonkach. Kwiaty czerwone, różowe,białe, rzadziej żółte, bardzo okazałe. Dosyć duże krzewy.
-
-
- Paeonia decomposita Handel - Mazzetti
- Paeonia suffruticosa Andrews - piwonia drzewiasta (zwana piwonią krzewiastą lub piwonią drzewkowatą)
-
- Sekcja Onaepia Lindley
Liście paprociowate, ciemnozielone lub sine, osadzone na ogonkach. Kwiaty małe, ciemnoczerwone.
-
- Paeonia brownii Douglas ex Hooker - piwonia Browna
- Paeonia californica Nuttall ex Torrey & A. Gray - piwonia kalifornijska
- Sekcja Paeon D. C.
-
- Podsekcja Dissectifoliae F. C. Stern
-
- Grupa Anomala F. C. Stern
Liście wąskie, lancetowate, nieparzystopierzaste. Kwiaty różowe do fioletowych, okazałe.
-
-
- Paeonia anomala L.
- Paeonia intermedia Meyer et Ledebour - piwonia pośrednia
- Paeonia veitchii Lynch - piwonia Veitcha
- Paeonia woodwardii Stern & Cox - piwonia Woodwarda
- Paeonia x majko Ketzchoweli
- Paeonia x smouthii Van Houtte
- Grupa Peregrina F. C. Stern
-
Liście jajowatolancetowate. Kwiaty czerwone, okazałe, osadzone na długich szypułkach.
-
-
- Paeonia peregrina Miller - piwonia bałkańska
- Grupa Tenuifolia F. C. Stern
-
Liście bardzo cienkie, nitkowate. Kwiaty czerwone, okazałe.
-
-
- Paeonia tenuifolia L. - piwonia delikatna
- Podsekcja Foliolatae F. C. Stern
- Grupa Flavonia (Kemularia - Nathadze) Uspenskaja
-
Liście lancetowate, nieparzystopierzaste. Kwiaty białe, różowe do żółtych, okazałe.
-
-
- Paeonia mlokosewitschii Lomakin - Piwonia Młokosiewicza
- Paeonia wittmanniana Hartwiss & Lindley - piwonia Wittmanna
- Grupa Lactiflora F. C. Stern
-
Liście lancetowate, nieparzystopierzaste. Kwiaty białe, różowe, czerwone, okazałe.
-
-
- Paeonia lactiflora Pallas - piwonia chińska
- Paeonia emodi Wall. & Royle - piwonia himalajska
- Grupa Mascula F. C. Stern
-
- Podgrupa Broteri F. C. Stern
-
Liście jajowate, nieparzystopierzaste, ciemnozielone. Kwiaty różowe, okazałe.
-
-
- Paeonia broteri Boiss & Reuter,
- Grupa Officinalis F. C. Stern
-
Liście lancetowate, nieparzystopierzaste. Kwiaty różowe, białe lub czerwone, okazałe.
-
-
- Paeonia clusii Stern
- Paeonia officinalis L. - piwonia lekarska
-
Dwurzędka | miłość to nie pluszowy miś ani kwiaty
Dwurzędka – rodzaj kwiatostanu z grupy wierzchotek jednoramiennych. Ma kwiat na szczycie pędu. Gdy kwiat ten zaczyna się rozwijać, wyrasta (zazwyczaj z kąta liścia) odgałęzienie drugiego rzędu, które znowu kończy się kwiatem. Kolejne odgałęzienia wyrastają naprzemiennie po obu stronach. Jest to dość rzadko spotykany typ kwiatostanu, występuje np. u niektórych gatunków z rodziny kosaćcowatych.
Dwurzędka jest bardzo podobna do wachlarzyka, różni się od niego tym, że szypułki poszczególnych kwiatów mają mniej więcej tę samą długość i wskutek tego kwiaty w dwurzędce nie znajdują się na jednym poziomie.
Kwiaty w dwurzędce zaczynają kwitnąć od kwiatu znajdującego się w początkowej części kwiatostanu, stopniowo w kierunku pojawiających się osi drugiego, trzeciego i następnych rzędów. Jeżeli kwiatostan jest wzniesiony, kwiaty kwitną od dołu w górę. Listki, z kątów których wyrastają te osie noszą nazwę podsadek.
« Previous Page — Next Page »